Đột quỵ

Người béo phì, mỡ máu cao bị đột quỵ: "Trời kêu" đành chấp nhận?

TS.BS Trần Chí Cường
TS.BS Trần Chí Cường

Giám đốc chuyên môn, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ Xem thông tin

Béo phì và mỡ máu cao là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tiểu đường. Tất cả những yếu tố này đều được liệt vào top đầu gây ra đột quỵ. Vậy làm thế nào để ngăn ngừa đột quỵ ở người béo phì, mỡ máu cao hay đợi đến khi "trời kêu ai nấy dạ"?

Trong y tế thường ví von "vòng bụng càng to thì vòng đời càng ngắn", dân gian lại đùa “Ngày xưa to bụng là sang. Ngày nay to bụng không xơ gan cũng béo phì”.

Hiện nay, khi mức sống tăng lên, thực phẩm quá dồi dào thì béo phì và thừa mỡ máu cũng tăng theo. Điều này kéo theo nhiều nguy cơ, từ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tiểu đường. Tất cả những yếu tố này đều được liệt vào top đầu nguyên nhân gây đột quỵ.

Vậy béo phì, rối loạn mỡ máu và đột quỵ có mối liên quan như thế nào? Bí quyết phòng ngừa, giảm thiểu biến chứng đột quỵ khi bị béo phì, mỡ máu?

Tất cả những thắc mắc này đã được TS.BS Trần Chí Cường - Chủ tịch Hội Can thiệp Thần kinh TPHCM - Giám đốc Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ S.I.S giải đáp trong chương trình truyền hình trực tuyến với chủ đề "Bệnh mỡ máu, béo phì - yếu tố nguy cơ của đột quỵ"

1. Rối loạn lipid máu là yếu tố nguy cơ gây bệnh béo phì. Ngược lại, người bép phì tường đi kèm với bệnh rối loạn lipid máu. Điều này làm gia tăng nguy cơ xảy ra biến chứng, trong đó thường gặp nhất là đột quỵ. Xin hỏi TS.BS Trần Chí Cường, vì sao người bị rối loạn lipid máu, béo phì lại dễ xảy ra biến cố mạch máu não?

Béo phì và tăng mỡ máu là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến đột quỵ. Trên một người nếu có riêng lẻ một bệnh béo phì hoặc tăng mỡ máu đã làm gia tăng nguy cơ đột quỵ rồi và nếu ai có 2 căn bệnh này song hành cùng lúc thì càng dễ đẫn đến đột quỵ hơn nữa. Thực tế, việc điều trị đột quỵ trên người béo phì thường gặp nhiều khó hơn so với những người không thừa cân, béo phì.

Người béo phì, mỡ máu cao bị đột quỵTS.BS Trần Chí Cường - người được mệnh danh là vị bác sĩ "nặng tình" với người miền Tây

2. Hiện nay, không khó để bắt gặp hình ảnh quý ông sở hữu chiếc bụng bia, nhiều người cho rằng đây là một cách để nhận biết bệnh béo phì. Xin hỏi BS, béo phì dựa trên vòng bụng hay chỉ số, công thức nào? Việc điều trị tốt bệnh béo phì đóng vai trò như thế nào trong việc phòng ngừa việc hình thành mỡ máu và bệnh đột quỵ?

Về mặt y khoa, chúng ta dễ dàng tính toán để xem cơ thể có thừa cân, béo phì hay không, đó là dựa vào chỉ số khối cơ thể (BMI). Cách tính rất đơn giản, lấy cân nặng (tính bằng kilogram) chia cho bình phương chiều cao (tính bằng mét).

Nếu kết quả dưới 18,5 là suy dinh dưỡng, thiếu cân. Từ 18,5 - 25 là nằm trong giới hạn lý tưởng, không bị thừa cân, béo phì. Nếu chỉ số từ 25 - 30 bắt đầu cảnh báo tiền béo phì. Từ trên 30 - 40, béo phì độ 1 và độ 2. Nếu BMI trên 40 là béo phì độ 3.

Khi MBI quá lớn, cơ thể quá nặng dẫn đến nhiều hệ quả xáo trộn hệ thống cơ thể, từ vấn đề vận động, đi lại khó khăn đến ảnh hưởng sức khỏe cơ xương khớp, nghiêm trọng hơn là hệ tim mạch, gây tăng huyết áp, mỡ máu cao.

3. Dấu hiệu nhận biết đột quỵ ở những người béo phì, mỡ máu có khác gì so với người bình thường? Quá trình điều trị cũng như phục hồi sẽ diễn ra thế nào? Yếu tố nào quan trọng nhất quyết định khả năng phục hồi của người bệnh? Nếu may mắn thoát khỏi “án tử” mang tên đột quỵ thì cần lưu ý gì trong quá trình sinh hoạt, theo dõi sau này?

Một số dấu hiệu cảnh báo đột quỵ mà ai cũng cần nhớ, không chỉ riêng gì người béo phì, mỡ máu cao, đó là:

- Yếu hoặc tê đột ngột ở mặt, tay hoặc chân ở một bên cơ thể.

- Đột ngột bị nhìn mờ, nhìn lóa hoặc giảm thị lực, nhất là ở một mắt.

- Không nói được, nói khó hoặc không hiểu lời nói.

- Đau đầu dữ dội, đột ngột mà không rõ nguyên nhân.

- Chóng mặt, lảo đảo hoặc bị ngã đột ngột mà không rõ lý do, nhất là nếu kèm theo các triệu chứng khác.

Như tôi đã nói ở trên, người béo phì nếu chẳng may bị đột quỵ sẽ đối mặt với “muôn vàn khó khăn” hơn người không bị thừa cân, béo phì.

Việc đầu tiên khi cấp cứu tại nhà, để đưa được người bệnh lên xe cứu thương đã là cả một hành trình. Quá trình sơ cấp cứu đối với người đột quỵ cũng rất quan trọng, bởi điều này sẽ giúp đảm bảo an toàn cho người bệnh trong lúc người bệnh chưa nhận được sự hỗ trợ y tế từ bác sĩ cấp cứu. Bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Trình tự sơ cứu A - B - C khi có người bị đột quỵ để biết thêm

Thứ hai, khi người bệnh béo phì bị đột quỵ đến bệnh viện, quy trình cấp cứu từ việc tiêm, lấy ven hay đặt nội khí quản sẽ gặp gian nan hơn người bình thường. Khi phải xử lý ngoại khoa, đặc biệt là mổ thì vết thương rất chậm lành. Thậm chí để đưa được dụng cụ từ động mạch đùi để can thiệp mạch máu cho người bệnh gặp rất nhiều khó khăn.

Thứ ba, khi bệnh nhân đột quỵ trên nền béo phì may mắn vượt qua lằn ranh sinh tử, vấn đề phục hồi chức năng sau đó là vấn đề cực kỳ quan trọng. Nhất là việc xoay trở cho người bệnh. Bởi khi nằm quá lâu, người bệnh khó tránh khỏi lở loét, bội nhiễm xung quanh, nhưng do trọng lượng cơ thể lớn nên cần đến 2-3 người nhà giúp đỡ, khó tự xoay trở. Ngoài ra, người bệnh béo phì còn đối mặt với nguy cơ hình thành cục máu đông, việc nằm lâu ngày dễ dẫn đến tình trạng huyết khối tĩnh mạch. Đó là chưa kể, với bệnh nhân sau đột quỵ nếu đi đứng kém thì việc phục hồi chức năng sẽ rất gian nan, đây cũng là vấn đề thường gặp của người thừa cân, béo phì.

Cuối cùng, tất cả những yếu tố trên đều vô tình làm gia tăng gánh nặng cho người chăm sóc bệnh nhân sau đột quỵ.

4. Kiểm soát cân nặng với những người thừa cân, béo phì thực sự rất khó khăn. Với chúng ta việc giảm một vài kilogram đã là sự nỗ lực nhưng với họ đây được xem một một “cuộc chiến”. Chẳng lẽ những người bị bệnh mỡ máu, béo phì đành phải chấp nhận đột quỵ là căn bệnh “Trời kêu ai nấy dạ” sao thưa BS? Bí quyết nào giúp giảm cân lành mạnh, ngăn ngừa rối loạn mỡ máu, đột quỵ? Bên cạnh giảm cân, nên thực hiện lối sống và chế độ sinh hoạt như thế nào ạ?

Nếu chúng ta có chiến lược tốt, quan tâm nhiều hơn đến căn bệnh này thì điều chắc chắn là sẽ giảm được tỷ lệ béo phì trong cộng đồng. Một số trường hợp liên quan đến yếu tố gen, di truyền thì việc kiểm soát cân nặng gặp nhiều khó khăn, nhưng phần lớn nếu chúng ta quan tâm đến sức khỏe thì câu chuyện kiểm soát đột quỵ có thể làm được từ rất xa, không phải đợi đến lúc “trời kêu ai nấy dạ”.

Những ai đang trong giai đoạn tiền béo phì, BMI trên 25 thì nhanh chóng tập thể dục, vận động nhiều hơn, xây dựng chế độ ăn khoa học để cơ thể quay về “vùng lý tưởng” là BMI 18,5 - 25. Điều này không chỉ có lợi trong việc phòng ngừa đột quỵ mà còn tránh được nhiều hệ quả khác cho sức khỏe do thừa cân, béo phì gây ra.

Chúng ta phải có giải pháp từ xa hơn nữa. Hiện, vấn đề đáng lo ngại mà tôi thấy trước mắt, trong lứa tuổi học đường, tỷ lệ trẻ em thừa cân, béo phì đang rất báo động. Các bậc phụ huynh nên chú ý hơn nữa đến câu chuyện này. Bởi khi cơ thể trẻ thừa cân, béo phì và không tìm ra giải pháp thì tiếp theo sau đó sẽ là một chuỗi các bệnh lý, dẫn đến các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao và mốc đến cuối cùng là đột quỵ.

Để tránh thừa cân, béo phì tập thể dục, vận động và chế độ dinh dưỡng rất quan trọng. Chúng ta cần tránh thức ăn nhanh, thức ăn quá nhiều dầu mỡ và ăn lượng quá lớn, đặc biệt là thói quen ăn đêm. Câu nói ví von nhưng rất đúng mà chúng ta cần nhớ đó là “sáng ăn cho mình, trưa ăn cho bạn, tối ăn cho kẻ thù”. Nếu chúng ta ăn càng nhiều vào buổi tối, sau đó đi ngủ thì rất dễ bị mỡ máu cao, béo phì.

phòng ngừa đột quỵ cho người béo phì, mõ máu caoVới mong muốn lan tỏa kiến thức về đột quỵ đến với cộng đồng nhiều hơn nữa để tránh được những cái chết đau lòng do căn bệnh này gây ra, nhiều năm qua, TS.BS Trần Chí Cường vẫn đều đặn tư vấn, tham gia các chương trình truyền thông do AloBacsi tổ chức

5. Tầm soát đột quỵ ở những người béo phì, bệnh mỡ máu nên thực hiện như thế nào? Phòng ngừa ra sao? Với những người đang sử dụng thuốc điều trị mỡ máu, béo phì muốn sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe phòng ngừa đột quỵ thì nên lưu ý gì?

Với người bị béo phì cần tìm cách để giảm cân nặng. Đối với người bị mỡ máu cao quá ngưỡng cho phép, cần vận động, xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, nếu vẫn không đạt hiệu quả thì bắt buộc phải dùng thuốc để giảm mỡ máu, cụ thể là giảm cholesterol máu, giảm triglyceride máu và giảm chỉ số mỡ xấu LDL trở về giới hạn cho phép.

Nếu bạn có nhiều yếu tố nguy cơ như mỡ máu cao, tăng huyết áp, thừa cân, béo phì trong thời gian dài thì nên tầm soát đột quỵ. Với những người cần có liệu trình điều trị phòng ngừa cục máu đông, chẳng hạn như uống aspirin thì phải tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ để giảm nguy cơ mắc đột quỵ trên người mỡ máu cao, thừa cân, béo phì. Đồng thời, có thể sử dụng thêm các sản phẩm bổ sung bảo vệ sức khỏe như NattoEnzym.


Chương trình giao lưu trực tuyến với chủ đề "Bệnh mỡ máu, béo phì - yếu tố nguy cơ của đột quỵ" cùng TS.BS Trần Chí Cường xin được khép lại tại đây.

Trân trọng cảm ơn Thực phẩm bảo vệ sức khỏe ngừa tai biến, đột quỵ Nattoenzym - Dược Hậu Giang đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.

>>> Mùa lạnh đến gần, người sau 50 tuổi cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ?

>>> Đừng gọi “cơn thiếu máu não thoáng qua”, hãy gọi đó là “cơn đột quỵ nhẹ”!


Phương Nguyên - AloBacsi.vn
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Mới cập nhật

  • nhan biet va phong ngua dot quy o nguoi benh tieu duong tang huyet ap

    Nhận biết và phòng ngừa đột quỵ ở người bệnh tiểu đường, tăng huyết áp

    Tiểu đường và tăng huyết áp là hai căn bệnh luôn song hành, làm đòn đẩy khiến người bệnh đến gần với tử vong, tàn phế do đột quỵ. Vậy làm sao nhận biết, sơ cứu đúng cách khi bị đột quỵ? Phòng ngừa đột quỵ ở người bệnh tiểu đường, tăng huyết áp như thế nào? TS.BS Trần Chí Cường - Chủ tịch Hội Can thiệp Thần kinh TPHCM, Giám đốc Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ đã giải đáp các thắc mắc này trong bài viết dưới đây.
    15/10/2020 10:52 Đột quỵ
  • 15g ngay 13 10 livestream giai phap phong ngua dot quy hieu qua

    15g ngày 13/10 livestream: Giải pháp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả

    Đột quỵ từng được mệnh danh là kẻ giết người số một ở Nhật Bản, tuy nhiên, những năm gần đây, số cơn đột quỵ tại Nhật Bản đã giảm hơn 85%. Điều này biến xứ sở hoa anh đào có tỷ lệ đột quỵ và bệnh lý tim mạch thấp nhất thế giới. Vậy bí quyết của người Nhật Bản là gì? Giải pháp nào giúp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả?
    12/10/2020 14:14 Đột quỵ
  • nguoi beo phi mo mau cao bi dot quy troi keu danh chap nhan

    Người béo phì, mỡ máu cao bị đột quỵ: "Trời kêu" đành chấp nhận?

    Béo phì và mỡ máu cao là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, tiểu đường. Tất cả những yếu tố này đều được liệt vào top đầu gây ra đột quỵ. Vậy làm thế nào để ngăn ngừa đột quỵ ở người béo phì, mỡ máu cao hay đợi đến khi "trời kêu ai nấy dạ"?
    11/10/2020 07:54 Đột quỵ