TS.Phan Minh Liêm, Viện ung thư Anderson - Hoa Kỳ tư vấn cho AloBacsi về phác đồ tầm soát ung thư và “thuốc ngừa” ung thư
4 5 24

TS.Phan Minh Liêm, Viện ung thư Anderson - Hoa Kỳ tư vấn cho AloBacsi về phác đồ tầm soát ung thư và “thuốc ngừa” ung thư

TS Liêm, Viện nghiên cứu ung thư Anderson - nơi hàng năm điều trị hàng triệu bệnh nhân ung thư - tư vấn cho AloBacsi về phác đồ tầm soát ung thư và cơ chế của “thuốc ngừa” ung thư.

Kính gửi TS Liêm,

Đọc các bài của tiến sĩ trên trang AloBacsi.com hết sức bổ ích. Thật sự, qua các bài TS.Phan Minh Liêm nói về thuốc ngừa ung thư, chúng tôi thấy như bừng lên hy vọng về phương pháp chủ động ngừa căn bệnh đáng sợ này.

Tôi nghĩ đây cũng là vấn đề mà hàng trăm ngàn gia đình VN có người thân bị ung thư quan tâm, muốn tìm hiểu.

Hôm nay, xin kính hỏi tiến sĩ 4 vấn đề:

1. Mối liên hệ giữa ung thư và gien. Hay nói cách khác. Ung thư di truyền đến cấp con, cháu, mấy đời ạ?

Có thể làm xét nghiệm gì để biết mình có gen ung thư di truyền? Xét nghiệm đó làm ở VN có được không? Khoảng bao nhiêu (nếu tến sĩ biết).

2. Cơ chế của thuốc phòng ngừa ung thư? Có bao nhiêu loại thuốc ngừa ung thư? Phương pháp này áp dụng ở Mỹ bao lâu rồi thưa tiến sĩ? Hiệu quả của các thuốc này là bao nhiêu phần trăm?Thời gian phải uống bao lâu? Có thể dùng cho người từ bao nhiêu tuổi? Có giới hạn tuổi và sức khỏe của người dùng thuốc ngừa?

3. Thông qua AloBacsi.com, tôi xin được hỏi thêm TS Phan Minh Liêm: Thuốc ngừa ung thư có tác dụng phụ không? Có thể uống song song với thuốc mỡ máu, tiểu đường, tim mạch?

4. Ông bà cố của tôi có 3 người con. Đó là bà ngoại tôi, và hai bà dì. 3 gia đình cùng chung ông bà cố, thì mỗi nhà đều có 1 người mất vì ung thư phổi. Nay đọc các bài của tiến sĩ nói về thuốc tạm gọi là phòng ngừa ung thư, đại gia đình chúng tôi rất quan tâm và mong được tiến sĩ cho lời khuyên.

Chân thành cảm ơn TS Phan Minh Liêm dành thời gian tư vấn giúp người bệnh trong nước. Cảm động và cao quý thay tấm lòng của những nhà khoa học chân chính, yêu nước.

Thông qua đây tôi cũng chân thành cảm ơn Cổng thông tin tư vấn sức khỏe miễn phí AloBacsi.com đã làm cầu nối cho chúng tôi với TS. Phan Minh Liêm

Trân trọng kính chào.

Bạn đọc Nguyễn Đình Bá, GV, TPHCM

TS Phan Minh Liêm - ngườitham gia vào Viện nghiên cứu ung thư Anderson, Hoa Kỳ - Nguồn: zing.vn
TS Phan Minh Liêm - được đánh giá xuất chúng với nhiều công trình nghiên cứu về ung thư được cấp bằng sáng chế tại Hoa Kỳ - Nguồn: zing.vn

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:

Kính gửi anh Bá,
Kính gửi bạn đọc của AloBacsi.com
,

Em xin cảm ơn anh đã gửi câu hỏi rất hay. Em rất xin lỗi trả lời anh trễ vì em rất bận với các dự án hợp tác và nghiên cứu.

Sau đây, em xin trả lời từng phần câu hỏi của anh:

- Mối liên hệ giữa ung thư và gien

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:
Sự di truyền các đột biến gien gây ung thư có thể tiếp diễn ở nhiều thế hệ. Tuy nhiên, khả năng di truyền đột biến gien ở các thế hệ gần nhau sẽ cao hơn so với các thế hệ xa nhau. Vì vậy, càng nhiều người có cùng huyết thống, gần nhau về mặt di truyền với chúng ta mắc ung thư thì nguy cơ mắc căn bệnh này của chúng ta sẽ càng cao.

Nói rõ hơn, ung thư có thể xuất phát từ các đột biến di truyền cũng như do các tác nhân khác như môi trường, lối sống, virus, vi khuẩn....

Khả năng di truyền của các đột biến gien gây ung thư phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại đột biến, đột biến xảy ra trên cả 2 nhiễm sắc thể trong cùng 1 cặp hay chỉ 1 nhiễm sắc thể, loại tế bào nào mang đột biến (trứng, tinh trùng, hay tế bào bình thường...), thời điểm xảy ra đột biến trong giao tử của cha mẹ so với thời điểm hình thành phôi,...

Việc tính toán xác suất di truyền của đột biến cần có kiến thức chuyên môn về di truyền học dựa trên các phân tích cụ thể chi tiết về đặc điểm di truyền của từng cá nhân cũng như đặc điểm của đột biến.

Trong trường hợp gia đình anh, nguy cơ mắc ung thư của các thành viên trong họ hàng và gia đình anh sẽ cao hơn bình thường. Vì vậy, việc áp dụng các chương trình tầm soát ung thư chủ động và biện pháp phòng ngừa ung thư tích cực là điều nên làm.Tần suất và cách thức tầm soát phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới tính, tiền sử bệnh lý, tình trạng sức khoẻ, nghề nghiệp, môi trường sống, chế độ ăn uống,...

- Xét nghiệm đột biến gien phổ biến gây ung thư phổi?

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:

Gia đình anh có thể xét nghiệm các đột biến gien như EGFR, ALK,... vì đây là các đột biến gien phổ biến gây ung thư phổi. Xét nghiệm đột biến gien BRCA1/2 cũng là một xét nghiệm đột biến gia đình anh nên làm. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm máu tầm soát ung thư định kì cũng giúp theo dõi tình trạng sức khoẻ của anh và gia đình (ví dụ như chụp CT, MRI, siêu âm,...). Anh cũng nên làm theo các lời khuyên về sức khoẻ như sau: 

Một số thông tin hữu ích giúp giảm nguy cơ ung thư. Đây là các thông tin em đã chia sẻ trong các câu tư vấn trên AloBacsi.com, em xin viết lại để chia sẻ cùng anh và bạn đọc:

1. Nên ăn nhiều chất xơ, hoa quả, rau xanh an toàn. Nên ăn hải sản, thức ăn chay an toàn và được kiểm định chất lượng đạt yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm.

2. Không nên ăn các loại tương, chao, đậu phụng, đậu nành,hắc xì dầu, nước tương bị nhiễm độc tố aflatoxin bởi vì aflatoxin làm tăng cao nguy cơ ung thư gan. Ung thư gan là một loại ung thư nguy hiểm. Không nên ăn các loại thực phẩm nhiễm vi khuẩn hoặc nấm mốc có hại cho sức khoẻ. Hạn chế ăn các loại dưa muối, dưa cải.

3. Hạn chế các thức ăn chứa nhiều dầu mỡ, chiên, nướng, khét, các loại thịt đỏ. Trong một số trường hợp, mỗi gram thức ăn cháy khét được tiêu thụ có thể gây hại tương đương với việc hút 6 điếu thuốc.

4. Các thức ăn nóng, và có dầu mỡ không nên chứa trong các vật dụng có nguồn gốc từ nhựa, xốp, nylon. Thủy tinh, inox, sứ (màu trắng) là các vật liệu an toàn nên sử dụng để lưu trữ thực phẩm và thức uống.

5. Hạn chế các loại đồ hộp, xúc xích, paté gan, nội tạng, cũng như tránh sử dụng các thực phẩm có nhiều chất bảo quản hoặc màu công nghiệp độc hại.

6. Hạn chế sử dụng thức uống có cồn (rượu, bia, kể cả rượu thuốc cũng cần hạn chế hoặc tránh sử dụng). Tuyệt đối tránh xa nơi có khói thuốc lá, khói bụi, tránh nơi bị ô nhiễm tiếng ồn.

7. Tập thể dục điều độ và nhẹ nhàng, sống nơi yên tĩnh, thoáng mát, thư giãn, lạc quan ở nơi có nhiều cây xanh. Chú ý không để thừa cân, thiếu cân và phòng ngừa tiểu đường. Chế độ ăn uống đúng bữa, ăn vừa đủ no. Ngủ sớm và đủ 8 giờ mỗi ngày. Yoga, thiền tĩnh tâm, thư giãn, cầu nguyện, làm việc thiện nguyện rất tốt cho sức khỏe.

8. Sức khoẻ tinh thần rất quan trọng đối với việc phòng ngừa và điều trị ung thư. Khi mình lạc quan, hạnh phúc, phấn chấn thì hệ miễn dịch sẽ hoạt động hiệu quả và tiêu diệt ung thư tốt. Khi mình bi quan, buồn, chán đời thì hệ miễn dịch hoạt động yếu, cơ thể sản xuất ra các stress hormone làm kích thích ung thư phát triển.

9. Thường xuyên thực hiện định kì các xét nghiệm và chẩn đoán tầm soát ung thư như  chụp nhũ ảnh (mammogram), xét nghiệm máu, nội soi ruột,... theo hướng dẫn của các chuyên gia y tế.

10. Duy trì cân nặng hợp lý. Không để thừa cân hoặc thiếu cân. Béo phì và tiểu đường làm tăng nguy cơ ung thư.

11. Bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây ung thư như tia tử ngoại, khói thuốc, khói bụi, các hoá chất độc hại... Một số hoá chất sử dụng trong ngành công nghiệp chăm sóc sắc đẹp, in ấn, da giày,...  như thuốc nhuộm tóc, sơn móng tay, mực in, chất tạo màu... có chứa nhiều hoá chất tăng nguy cơ ung thư. Do đó, cần mang bao tay, khẩu trang, tăng cường thông thoáng khí, sử dụng các hệ thống có chức năng lọc không khí và cô lập, phân huỷ các hoá chất gây ung thư này. Nên sử dụng kem chống nắng, dùng mũ, dù che nắng khi tiếp xúc với tia tử ngoại.

a
TS.Phan Minh Liêm - chuyên gia nghiên cứu về ung thư được hàng trăm tờ báo viết đến như "Chàng tiến sĩ Việt quyết đánh bại bệnh ung thư" - Nguồn Zing.vn

- Phác đồ tầm soát ung thư dành cho các trường hợp có nguy cơ ung thư ở mức trung bình

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:

Em xin gửi kính gửi anh một phác đồ tầm soát ung thư của Trung tâm Ung thư MD Anderson, Houston, Texas, Hoa Kỳ. Đây là phác đồ dành cho các trường hợp có nguy cơ ung thư ở mức trung bình để anh tham khảo. (Anh nên gửi cho em các thông tin chi tiết của các thành viên trong họ hàng và gia đình anh để em tối ưu hoá phác đồ tầm soát ung thư chủ động dành cho gia đình và họ hàng anh)

 


Về các xét nghiệm đột biến gien thì hiện nay đã có một số dịch vụ tầm soát tại các bệnh viện ung thư và trung tâm xét nghiệm của VN. Chi phí có thể khá cao, tuỳ vào số lượng và phương pháp xét nghiệm anh ạ.

Ngoài ra, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, CT, MRI và xét nghiệm máu tầm soát ung thư với các dấu ấn ung thư như Cyfra 21-1, CEA, AFP, AFP-L3, CA19-9,... cũng có thể giúp phát hiện ung thư. Phụ nữ thì nên xét nghiệm thêm CA-125 và CA15-3,....

Nam giới thì nên xét nghiệm thêm PSA,....Xin anh lưu ý là PSA là một chỉ số giúp phát hiện ung thư tuyến tiền liệt, nhưng có nhiều trường hợp PSA tăng là do các nguyên nhân không phải ung thư tuyến tiền liệt. Khi PSA cao thì mình cần siêu âm và khám chuyên khoa tuyến tiền liệt để tầm soát kĩ hơn. Gia đình anh cũng nên khám tầm soát ung thư da mỗi năm tại các bệnh viện uy tín và các chuyên gia y tế có kinh nghiệm.

Các kiến thức phòng ngừa ung thư đã được trình bày trong các slides em gửi cho Alobacsi:
Bài: Cách phòng ngừa ung thư hiệu quả" - TS Phan Minh Liêm - Viện nghiên cứu ung thư hàng đầu Hoa Kỳ
Bài:
“Thay đổi những thói quen nhỏ có thể giảm 2/3 nguy cơ ung thư”

Nếu mình thực hiện đúng các lời khuyên này (tầm soát đều đặn, ăn uống hợp lý, thể dục thể thao thường xuyên, chích ngừa HPV, HBV,... và sử dụng một số hoạt chất kháng ung thư từ thiên nhiên như curcumin, EGCG,... thì có thể giảm đến 2/3 số ca ung thư hiện nay.

Tuy nhiên, việc dùng các hoạt chất này rất cần được các chuyên gia y tế tư vấn kĩ để tránh các tương tác thuốc và tránh các tác dụng phụ. Ví dụ như curcumin có thể gây loãng máu nhẹ và ảnh hưởng đến việc sử dụng các thuốc khác. Curcumin không nên dùng chung với các thuốc chống đông máu.

- Cơ chế của thuốc "ngừa ung thư"? Có bao nhiêu loại thuốc "ngừa ung thư"?

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:

Các loại hợp chất thiên nhiên có tác dụng kháng ung thư như Curcumin (chất có trong củ nghệ vàng), EGCG (được tìm thấy nhiều trong trà xanh)... đã được nghiên cứu bởi hàng ngàn nhóm các nhà khoa học và bác sĩ.

Các hợp chất này tấn công và ức chế ung thư bằng cách bất hoạt nhiều con đường truyền tín hiệu (signaling pathways) mà tế bào ung thư sử dụng để phân chia, sinh sản, di căn, kháng thuốc... Ngoài ra, curcumin còn kích hoạt nhiều gien kháng ung thư để tiêu diệt khối u. Trên 2000 công trình y học và khoa học quốc tế đã chứng minh tác dụng kháng ung thư của curcumin và EGCG.

Việc áp dụng tất cả các lời khuyên và biện pháp phòng ngừa ung thư có thể giảm 2/3 số ca ung thư hiện nay. Curcumin và EGCG nên được dùng thường xuyên và lâu dài nếu điều kiện sức khoẻ cho phép.

- Có thể dùng cho người từ bao nhiêu tuổi? Có giới hạn tuổi và sức khỏe của người dùng thuốc "ngừa ung thư"? 

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:

Trong đa số trường hợp, các hợp chất kháng ung thư thường nên dùng cho người trên 18 tuổi đến 76 tuổi. Nếu người dùng trên 76 tuổi và điều kiện sức khoẻ tốt thì vẫn có thể dùng các hợp chất Integrative Medicine như curcumin, EGCG sau khi được các chuyên gia y tế tư vấn.

Phụ nữ có thai và cho con bú cũng như các người sử dụng có điều kiện sức khoẻ không phù hợp (ví dụ như rối loạn đông máu, đang dùng các thuốc tương tác với curcumin, EGCG, dị ứng với curcumin, EGCG,...) thì không nên dùng curcumin, EGCG. Việc dùng curcumin, EGCG cũng như các hợp chất thiên nhiên khác cần được tư vấn bởi các chuyên gia y tế.

- Thuốc phòng ngừa ung thư có tác dụng phụ? Có thể uống song song với thuốc mỡ máu, tiểu đường, tim mạch?

TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:
Curcumin và EGCG có thể có một số tác dụng phụ như đau bụng, đầy hơi, chóng mặt, khó thở, đau ngực, khó tiêu, làm loãng máu, xuất huyết,... Các tác dụng phụ này hiếm gặp nhưng cần được theo dõi. Trong quá trình sử dụng curcumin, EGCG, nếu có biểu hiện của tác dụng phụ hoặc có gì bất lợi cho sức khoẻ thì nên ngưng sử dụng curcumin, EGCG và nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ y tế nếu cần thiết. Việc dùng curcumin và EGCG cần có sự tư vấn của các chuyên gia y tế nhằm tránh tác dụng phụ, hạn chế tương tác thuốc và tăng hiệu quả phòng ngừa ung thư.

Em sẽ cần thông tin chi tiết về loại thuốc, liều lượng, cách uống các thuốc mỡ máu, tiểu đường, tim mạch để giúp tư vấn cho gia đình anh cách dùng curcumin, EGCG an toàn, hiệu quả trong phòng ngừa ung thư và tránh các tương tác thuốc có hại cho sức khoẻ. Nếu phù hợp, curcumin, EGCG có thể dùng cho bệnh nhân đang dùng các loại thuốc anh đã ghi. Tuy nhiên, anh cần được tư vấn bởi các chuyên gia y tế.

- Gia đình chúng tôi, có 3 người (bà dì ruột, 1 anh ruột bị ung thư phổi, hai người phát bệnh khoảng 75 tuổi và 1 người em họ, phát bệnh khoảng 55 tuổi, đều đã mất). Chúng tôi xin được tư vấn, bản thân tôi và dòng con cháu chúng tôi có nên uống thuốc ngừa ung thư? 

 TS. Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson -  Hoa Kỳ:

Gia đình và họ hàng của anh nên áp dụng các biện pháp ngừa ung thư như em đã ghi. Anh email giúp em thêm chi tiết về tuổi, giới tính, nghề nghiệp, tiền sử bệnh, tình trạng sức khoẻ, các thuốc đang uống.... để em có thể cung cấp các thông tin phù hợp về chế độ phòng ngừa ung thư chủ động và tầm soát ung thư tích cực cho gia đình anh. Tần suất, phương thức tầm soát và cách dùng curcumin, EGCG sẽ tuỳ thuộc vào tình trạng sức khoẻ, và mức độ nguy cơ ung thư của từng cá nhân.

Em xin cảm ơn anh Bá nhiều về câu hỏi rất hay. Kính chúc anh và gia đình nhiều sức khoẻ, hạnh phúc và may mắn, bình an.

***

AloBacsi.com chân thành cảm ơn TS.Phan Minh Liêm - Viện ung thư Anderson - Hoa Kỳ đã dành thời gian tư vấn cặn kẽ, rõ ràng thắc mắc của bạn đọc AloBacsi. 

Kính chúc anh và gia đình thật dồi dào sức khỏe và kính chúc anh tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên con đường "Quyết đánh bại bệnh ung thư".

Trân trọng,

AloBacsi.com

 
 
 

Tìm câu hỏi theo chủ đề

Tìm kiếm