Thưa Giáo sư, thời gian gần đây có một số bà mẹ đã thành lập một hội anti vắc-xin (phản đối sử dụng vắc-xin). Phải chăng việc “tẩy chay” vắc-xin này là do lo ngại tai biến sau khi tiêm?

 GS.TS Đặng Đức Anh, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương. Ảnh: HÀ VŨ

Trong suốt 30 năm triển khai công tác tiêm chủng mở rộng (TCMR) ở Việt Nam, với hơn 100 triệu liều vắc-xin đã sử dụng cho thấy việc tiêm vắc-xin là an toàn, một vài phản ứng nghiêm trọng chỉ là trường hợp hãn hữu.

Vắc-xin trước khi đưa ra sử dụng tiêm chủng cho cộng đồng đều được kiểm tra rất nghiêm ngặt, phải bảo đảm chất lượng và an toàn. Cùng với việc duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao, chất lượng tiêm chủng ngày càng được tăng cường, đặc biệt ở những vùng miền núi khó khăn. Nhờ đó mà Việt Nam tiếp tục duy trì được thành quả tiêm chủng, góp phần quan trọng bảo vệ sức khỏe trẻ em.

Bộ Y tế, trong đó có Chương trình TCMR đã và đang tích cực thực hiện các biện pháp truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đội ngũ cán bộ y tế tại tất cả các tuyến thường xuyên truyền thông trực tiếp cho các bậc cha mẹ tại các cơ sở tiêm chủng, tại cộng đồng.

Mục đích để người dân hiểu đúng, đầy đủ về tính an toàn và lợi ích mà vắc-xin mang lại trong việc phòng, chống những dịch bệnh nguy hiểm, cũng như các biện pháp bảo đảm an toàn cho trẻ sau khi tiêm chủng, giảm tới mức tối đa những rủi ro đáng tiếc xảy ra.

Giáo sư có thể cho biết phong trào anti vắc-xin trên thế giới đã để lại những hệ lụy như thế nào? Nếu ngừng tiêm chủng thì điều gì sẽ xảy ra?

Nhiều căn bệnh đã được thanh toán, loại trừ nhờ tiêm chủng rộng rãi vắc-xin. Hàng chục triệu người đã được cứu sống, hàng trăm triệu người không mắc bệnh nhờ vắc-xin. Tiêm chủng vắc-xin là biện pháp phòng bệnh an toàn, chủ động và hiệu quả nhất. Những thành quả này đã được công nhận ở tất cả các quốc gia từ nhiều năm qua. Tuy nhiên, trên thế giới có một số người có quan điểm trái chiều về vắc-xin. Đây là những tư tưởng sai lầm, có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng.

Tiêm chủng không chỉ giúp cho những người được tiêm chủng không mắc bệnh mà còn phòng bệnh cho những người không thể tiêm chủng do chống chỉ định, do đang điều trị các bệnh cấp tính, trẻ nhỏ chưa đến độ tuổi tiêm chủng...

Đã có nhiều bài học đối với các quốc gia vì bất cứ lý do gì ngừng tiêm chủng hoặc có tỷ lệ tiêm chủng thấp đối với một loại vắc-xin nào đó. Việc tăng số người mắc bệnh, tử vong sẽ xảy ra. Hệ lụy của hiện tượng này đã xảy ra ở một số quốc gia như Anh, Nga, Thụy Điển, Ni-giê-ri-a…

Đầu những năm 2000 tại Ni-giê-ri-a, một số nhóm người nghi ngại về vắc-xin OPV và tuyên truyền cho người dân không uống vắc-xin phòng bệnh. Chính quyền bang Ka-nô đã cho dừng triển khai vắc-xin OPV, hậu quả là dịch bại liệt quay trở lại. Năm 2006, quốc gia này chiếm khoảng 50% số mắc bại liệt trên toàn cầu... Nếu ngừng tiêm chủng, toàn cầu sẽ phải đối mặt với dịch bệnh hoành hành tương tự như hơn nửa thế kỷ trước, hàng chục triệu ca mắc bệnh và hàng triệu ca tử vong. 

 Tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh tốt nhất. Ảnh: Nguyễn Đoàn

Nguy cơ xảy ra dịch bệnh ở nước ta sẽ như thế nào nếu các mẹ vẫn “tẩy chay” vắc-xin, thưa Giáo sư?

Trẻ nhỏ không được tiêm chủng hoặc tiêm chủng không đầy đủ có nguy cơ cao nhất mắc bệnh truyền nhiễm, có thể để lại các di chứng nặng nề ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ... Các bà mẹ cần chủ động tiêm chủng đầy đủ vắc-xin phòng bệnh cho con mình để các cháu có miễn dịch phòng bệnh như một hành trang tốt nhất cho trẻ hòa nhập cộng đồng.

Nếu đứng trên phương diện pháp luật thì những người kêu gọi tẩy chay vắc-xin này có vi phạm quy định Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm hay không, thưa Giáo sư

Điều 29, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm có quy định: Trẻ em, phụ nữ có thai phải sử dụng vắc-xin, sinh phẩm y tế bắt buộc đối với các bệnh truyền nhiễm thuộc Chương trình TCMR. Cha, mẹ hoặc người giám hộ của trẻ em và mọi người dân có trách nhiệm thực hiện yêu cầu của cơ sở y tế có thẩm quyền trong việc sử dụng vắc-xin, sinh phẩm y tế bắt buộc.

Như vậy, việc tiêm chủng các vắc-xin cơ bản trong Chương trình TCMR là cần thiết và là yêu cầu bắt buộc đối với trẻ em và phụ nữ có thai, để bảo đảm những thế hệ trẻ em khỏe mạnh. Đưa trẻ đi tiêm chủng không chỉ là quyền lợi của trẻ mà còn là trách nhiệm của cha mẹ đã được luật quy định. Việc tuyên truyền sai sự thật về lợi ích cũng như nguy cơ của việc tiêm chủng vắc-xin phòng bệnh sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của các bậc cha mẹ. Và ảnh hưởng này sẽ rất nghiêm trọng nếu nhiều trẻ không được tiêm chủng đầy đủ, cộng đồng không được bảo vệ và tất yếu là bệnh dịch sẽ quay trở lại.

Trân trọng cảm ơn Giáo sư.

Theo Thu Hương - Quân đội Nhân dân