Tiểu đường

Những điều cần biết về đường huyết

Đường huyết của mỗi người biến động từ trước khi ăn đến sau khi ăn. Đây là mối quan tâm không chỉ của người bị bệnh đái tháo đường mà còn của tất cả những ai quan tâm đến sức khỏe và vóc dáng của mình.

Tăng đường huyết là gì?

Tăng đường huyết là có quá nhiều glucose trong máu, phản ánh sự dư thừa glucose tại các mô của cơ thể. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nếu đường huyết lúc đói lớn hơn hoặc bằng 1,26g/l (7mmol/l) là có tăng đường huyết. Nếu đường huyết thử vào bất cứ lúc nào trong ngày lớn hơn hoặc bằng 2g/l (11mmol/l) là tăng đường huyết sau bữa ăn.

Vì sao đường huyết tăng?

Cơ quan có nhiệm vụ điều chỉnh và ổn định lượng đường trong máu là tuyến tụy, thông qua nội tiết tố insulin. Nếu vì lý do nào đó mà insulin không được bài tiết đủ để giải quyết lượng đường trong máu thì đường huyết cao hơn mức bình thường. Tình trạng đó nếu kéo dài thì bệnh đái tháo đường xuất hiện.

Điểm khác biệt giữa người bình thường và bệnh nhân đái tháo đường là thời gian để lượng đường trong máu sau bữa ăn trở về trị số sinh học kéo dài hơn ở người bị bệnh - khoảng thời gian này càng lâu, bệnh càng nặng.

Thế nào là hạ đường huyết?

Hạ đường huyết là một cụm từ dùng để chỉ sự giảm lượng đường trong máu dưới mức bình thường (đường ở đây muốn ám chỉ là loại đường glucose và mức bình thường được quy định từ 3,9-6,4 mmol/l).

Nguyên nhân dẫn tới tình trạng hạ đường huyết?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng hạ đường huyết, sau đây là một số lý do thường gặp:

- Dùng quá liều insulin hay thuốc uống, hoặc tiêm insulin không đúng kỹ thuật (đối với bệnh nhân đái tháo đường).

- Bỏ bữa hay ăn muộn.

- Phải làm việc mệt nhọc hay tập luyện thể lực quá nhiều.

- Đang đau ốm (vì lý do bệnh khác).

- Uống rượu lúc đói.

Vai trò của đường trong máu

Glucose là nguồn năng lượng chính của cơ thể, đồng thời cũng là nguồn nhiên liệu cực kỳ quan trọng và cần thiết cho hệ thần kinh và tổ chức não bộ. Nhưng glucose vừa là thực phẩm tốt nhất mà cũng xấu và cần được tiêu thụ một cách thận trọng. Glucose huyết thấp khi tỷ lệ glucose thấp hơn 0,8g/l và cao khi ở mức 1,2g/l.

Khi glucose huyết cao thì nhiều cơ chế thích nghi xảy ra: insulin được sản xuất bởi tuyến tụy, nhằm mục đích giảm tỷ lệ đường trong máu và đường sẽ được tích tụ lại trong gan và cơ bắp dưới dạng glycogen, còn số thừa sẽ bị biến thành mỡ.

Mức đường huyết thế nào là an toàn?

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) mức đường huyết an toàn là:

- Trước bữa ăn: 90-130mg/dl (5,0- 7,2mmol/l).

- Sau bữa ăn 1-2 giờ: nhỏ hơn 180mg/dl (10mmol/l).

- Trước lúc đi ngủ: 110-150mg/dl (6,0-8,3mmol/l).

Tùy lứa tuổi, giai đoạn bệnh, mức độ các biến chứng… mà mức ĐH an toàn của mỗi người bệnh có thể khác nhau nhưng không nhiều.

Vì sao phải giữ đường huyết ổn định?

Lượng đường trong máu phải ổn định vì:

Nếu đường huyết quá thấp, cơ thể thiếu năng lượng và gây nên tình trạng mệt lả, chóng mặt, đột quỵ…

Nếu đường huyết quá cao, mọi phản ứng sinh học bị xáo trộn. Hậu quả là chất đạm, chất béo không được chuyển thể như bình thường khiến chất mỡ tích lũy một cách thái quá, chất đạm bị phân hủy một cách cường điệu do phản ứng sai lầm của cơ thể trong tình trạng chất đường trong máu tăng cao quá lâu.

Do đó gây xơ vữa mạch máu, chai não, thoái hóa võng mạc, viêm thận, hoại tử mô mềm, dị ứng… và thậm chí ung thư.

Chỉ số đường huyết là gì?

Chỉ số đường huyết viết tắt là GI (glycemic index) là chỉ số phản ánh tốc độ làm tăng ĐH sau khi ăn các thực phẩm giàu chất bột đường. Chất bột đường hiện diện ở hầu hết các loại thực phẩm chúng ta dùng hàng ngày như: cơm, bún, bánh mì và ngay cả trong sữa công thức dành cho trẻ đang lớn.

Chỉ số GI của một thực phẩm được phân loại: thấp, trung bình hoặc cao. Thực phẩm có chỉ số GI cao thường chứa loại đường glucose hấp thu nhanh. Điều đó có nghĩa là sau khi ăn các thực phẩm loại này, thì mức đường glucose trong máu sẽ tăng vọt lên rất nhanh, nhưng cũng giảm nhanh ngay sau đó.

Trong khi đó, các thực phẩm có chỉ số GI thấp sẽ tốt hơn vì mức đường huyết được tăng lên từ từ đều đặn và cũng giảm xuống một cách chậm rãi, giúp giữ được nguồn năng lượng ổn định, có lợi hơn cho sức khỏe và trí não.

Với bệnh nhân đái tháo đường, việc dùng các loại thức ăn chỉ số đường huyết thấp làm cho đường huyết dễ kiểm soát hơn, vì sẽ tăng từ từ sau ăn chứ không tăng vọt một cách đột ngột. Ngoài ra, thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp còn cải thiện chuyển hóa lipid, đặc biệt đối với đái tháo đường type 2.

BS Nguyễn Thị Hạnh

Hasan-Dermapharm
Rất hữu ích
Hữu ích
Bình thường

Tin liên quan

  • tang duong huyet sau an va nhoi mau co tim o benh nhan dai thao duong

    Tăng đường huyết sau ăn và nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân đái tháo đường

    Chỉ số đường huyết sau ăn tăng vọt là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch hàng đầu. Nhiều nghiên cứu khoa học khẳng định rằng, kiểm soát chỉ số đường huyết sau ăn bình thường và ổn định đã làm giảm một cách có ý nghĩa tỷ lệ mắc các bệnh tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đường.
    11/10/2019 09:12 Tiểu đường
  • tu vong do ha duong huyet o benh nhan dai thao duong

    Tử vong do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường

    Vừa qua, bệnh nhân nữ 56 tuổi ở TP.HCM trước khi đến BV. Chợ Rẫy để cấp cứu được chẩn đoán hôn mê hạ đường huyết và xử trí ban đầu với truyền dịch đường ưu trương rồi tỉnh lại. Với bệnh lý này, người bệnh rất dễ có nguy cơ xảy ra biến chứng về tim mạch như nhồi máu cơ tim mà các bác sĩ trong phiên trực cấp cứu đã chủ quan không lưu ý.
    10/08/2019 15:36 Tiểu đường

Mới cập nhật

Đọc nhiều