Bệnh dại

Bệnh dại và cách phòng tránh bệnh dại khi bị chó mèo cắn

Bệnh dại là bệnh nhiễm vi rút cấp tính của hệ thống thần kinh trung ương từ động vật lây sang người bởi chất tiết, thông thường là nước bọt bị nhiễm vi rút dại.

Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với bệnh dại đều qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại trên vùng da tổn thương, đôi khi có thể bị nhiễm qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc ghép tổ chức mới bị nhiễm vi rút dại. Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều dẫn đến tử vong gần như 100%.

Tại Việt Nam, bệnh dại lưu hành ở nhiều địa phương với nguồn truyền bệnh chính là chó 96%-97% sau đó là mèo 3%-4%. Bệnh lây truyền chủ yếu qua vết cắn hoặc vết cào, liếm của động vật bị dại lên trên da bị tổn thương.

Triệu chứng của bệnh dại:

- Thời kỳ ủ bệnh dại thường từ 1-3 tháng nhưng có thể thay đổi từ 1 tuần đến 1 năm, tùy thuộc vào nhiều yếu tố như nơi mà virút xâm nhập hoặc lượng virút xâm nhập (vết cắn sâu nặng, hoặc gần hệ thần kinh trung ương : vùng đầu mặt cổ, bộ phận sinh dục…). Các triệu chứng ban đầu của bệnh dại gồm sốt cao, cảm giác ngứa ran, bị châm chích, nóng rát không rõ nguyên nhân ở vết thương. Do virút lan rộng đến hệ thần kinh trung ương, gây viêm tiến triến ở não và tủy sống dẫn đến tử vong.

- Có 2 dạng bệnh:

1. Thể cuồng: người mắc bệnh dại trở nên hung dữ, có dấu hiệu tăng động, thái độ kích động, sợ nước, có khi sợ gió,sợ ánh sáng ,sợ tiếng động. Ngoài ra, còn có rối loạn hệ thần kinh thực vật như tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, hạ huyết áp. Bệnh nhân tử vong sau vài ngày do ngưng tim ngừng hô hấp.

2. Thể liệt: bệnh dại tê liệt chiếm 30% trong tổng số các trường hợp ở người. Thời gian diễn tiến của dạng bệnh này kéo dài hơn dạng hung dữ. Từ chỗ vết thương, các cơ dần tê liệt. Bệnh nhân dần hôn mê và có thể tử vong.

Vậy bạn cần làm gì khi bị chó cắn?

- Cần giữ bình tĩnh xử lý sơ cứu vết thương tại chổ đúng .

- Nhanh chóng đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám xử lý vết thương, xem xét chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại và vắc xin dại phù hợp.

Sơ cứu tại chỗ khi bị chó cắn

- Làm sạch và sát trùng vết thương: điều quan trọng đầu tiên là làm sạch vết thương, cần rửa vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phồng diệt khuẩn trong 10-15 phút để loại bỏ tất cả mầm bệnh, rửa nhẹ nhàng không chà xát mạnh.Sau đó sát trùng vết thương bằng cồn 700 ,nước oxy già hoặc dung dịch povidone iodine 10% nếu có.

- Cầm máu: Nếu vết thương chảy máu không nhiều sau khi bị chó cắn, trong quá trình rửa vết thương bạn không nên cầm máu, chỉ cầm sau 10 đến 15 phút nếu máu vẫn tiếp tục chảy. Lúc này bạn nên đặt lên vết thương bằng miếng gạc y tế và băng lại vết thương.

- Trong trường hợp nếu vết thương sâu ra nhiều máu, máu phun thành tia bạn dùng dây thun để garô xung quanh vết thương và chi. Sau đó nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời tránh mất quá nhiều máu.

Tiêm huyết thanh và vacxin phòng dại

Lưu ý:

Cần tiêm ngay vắc xin phòng dại nếu gặp các trường hợp sau:

- Vết cắn sâu ,quá nhiều hoặc vết cắn nhẹ ở những vùng nguy hiểm như đầu, cổ, mặt, các chi, bộ phận sinh dục..., nên nhanh chóng đến cơ sở y tế để được cấp cứu, tiêm huyết thanh và vacxin phòng dại kịp thời.

- Khi trẻ bị chó dại cắn hoặc chó có biểu hiện dại hay không thể theo dõi con vật sau khi cắn, địa điểm xảy ra tai nạn trong vùng đang có dịch bệnh dại chó mèo... cũng cần nhanh chóng đưa nạn nhân đi tiêm phòng dại ngay lập tức.

- Vết cắn có những biểu hiện nhiễm trùng như: vết cắn trở nên đau hơn, đỏ và sưng tấy xung quanh vết thương, rỉ dịch hay mủ từ vết cắn, sốt cao hơn 38°C kèm lạnh run, sưng hạch bạch huyết…

Không tiêm ngay mà cần theo dõi sau 10-14 ngày với các trường hợp sau:

- Vết cắn nhẹ, xa các vùng nguy hiểm và xa trung tâm thần kinh trung ương.

- Chó đã được tiêm ngừa dại, không có dấu hiệu bị bệnh dại và ở khu vực không có dịch bệnh dại chó mèo.

- Trong vòng 10-14 ngày sau khi bị chó cắn nếu chó phát dại, chết hoặc bị mất tích hay bị giết thịt thì nên nhanh chóng đưa trẻ đi tiêm vacxin phòng dại. Còn sau 14 ngày, nếu chó khỏe mạnh bình thường, không cần phải đưa nạn nhân đi tiêm phòng dại nữa.

- Nếu đưa nạn nhân đi tiêm muộn sau khi bị chó dại cắn thì huyết thanh sẽ không còn có tác dụng chỉ có thể tiêm vacxin phòng bệnh dại. Vì thế các nạn nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt lịch trình và liều lượng tiêm được bác sĩ chỉ định.

Tóm tắt chỉ định điều trị dự phòng bệnh dại:

Cách phòng chống chó cắn và bệnh dại:

- Nhà có trẻ em nên hạn chế nuôi chó.

- Khi chọn chó nuôi trong gia đình, hãy chọn loài lành tính, không phải loài chó săn.

- Tiêm vắc xin phòng dại cho chó mèo định kỳ đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

- Khi nuôi chó mèo phải đăng ký, chó nuôi cần dùng xích hoặc chuồng để nhốt lại, hạn chế cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với chó mèo nhất là vào mùa nắng nóng, cần huấn luyện thường xuyên để chó bớt hung hăng.

- Chó đi dạo hoặc ra đường cần đeo rọ mõm.

- Không dùng thuốc nam để điều trị khi bị chó cắn.

- Cần tiêm phòng đầy đủ cho trẻ khi bị chó dại cắn.

- Khi bị chó cắn, phải xử lý như theo các bước ở trên, tuyệt đối không vì tức giận quá mà đánh chết chó.

BS. Lê Công Tiến - Phụ trách Khoa Cấp cứu

Bệnh viện Quận 11

Tin liên quan

  • lai bi cho can sau 1 nam tiem phong co can tiem lai

    Lại bị chó cắn sau 1 năm tiêm phòng có cần tiêm lại?

    Năm trước cháu bị chó nhà bên cắn chảy máu, mẹ cháu đã đưa đi chích ngừa 3 lần và 1 năm nay vẫn bình thường. Năm nay cháu học lớp 8, ngày 18/8/2019 khi đang đi với bạn, cháu bị con chó to ở bên phải đuổi theo,cháu đưa chân phải lên để không bị cắn nhưng không hề biết bên trái cũng có một con chó khác và bị nó cắn ở bắp đùi. Về nhà thấy có vết bầm tím nhưng không chảy máu, có một vết xước nhỏ và cháu đã rửa chân khi về tới nhà và hái lá ớt chà vô. Bác sĩ cho cháu hỏi nếu cháu bị chó cắn không chảy máu thì có nên tiêm ngừa lần nữa không?
    31/08/2019 08:46 Bệnh dại
  • bi cho can chay mau thi nen xu tri ra sao

    Bị chó cắn chảy máu thì nên xử trí ra sao?

    Chào bác sĩ, tôi vừa bị chó cắn. Vết thương bị lủng 2 lỗ nhỏ chảy máu, một lúc sau thì ngưng chảy nhưng vẫn bị rỉ mủ vàng với 1 vệt xước lại bầm tím sưng nhẹ xung quanh. Nếu vậy thì có cần phải đi chích ngừa phòng dại không ạ? Còn vết bầm sưng thì mình có nên lăn đá cho khỏi sưng không ạ? Cảm ơn bác sĩ.
    27/08/2019 13:34 Bệnh dại
  • be gai 2 tuoi o ha noi bi cho can rach vung dau mat

    Bé gái 2 tuổi ở Hà Nội bị chó cắn rách vùng đầu mặt

    7g ngày 10/08/2019, khoa cấp cứu Bệnh viện Xanh Pôn tiếp nhận bệnh nhi H, 2 tuổi, Hà Nội (Tên đã được thay đổi) bị chó của người thân tấn công. Cháu H. nhập viện với nhiều vết rách chằng chéo ở vùng hàm mặt (mi dưới bên trái, gò má, môi), đặc biệt là vết thương nghiêm trọng trên đầu dài đến 15cm đã làm lộ xương sọ khiến chảy máu nhiều.
    17/08/2019 07:39 Tin Y tế

Mới cập nhật

  • bi thu cung can co phai tiem phong

    Bị thú cưng cắn có phải tiêm phòng?

    Em bị con chó khoảng 5-6 tháng tuổi cắn ở tay phải khi đùa giỡn với nó, đến nay được 3-4 ngày rồi ạ. Vết cắn không chảy máu nhưng bị xước da lên có rướm máu và sưng đỏ, qua vài ngày thì hết sưng và nó gần như đóng vẩy lại. Em có rửa vết thương với nước sạch nhưng chỉ rửa sơ qua. Mấy hôm nay em theo dõi thấy chó vẫn bình thường. Trước kia em đã từng bị chó cắn và em có tiêm phòng rồi ạ. Vậy cho em hỏi với vết thương này em có cần đến bệnh viện tiêm phòng không? Và qua nhiều ngày rồi em đi tiêm phòng thì có ngừa được bệnh dại không ạ?
    31/08/2019 10:21 Bệnh dại
  • lai bi cho can sau 1 nam tiem phong co can tiem lai

    Lại bị chó cắn sau 1 năm tiêm phòng có cần tiêm lại?

    Năm trước cháu bị chó nhà bên cắn chảy máu, mẹ cháu đã đưa đi chích ngừa 3 lần và 1 năm nay vẫn bình thường. Năm nay cháu học lớp 8, ngày 18/8/2019 khi đang đi với bạn, cháu bị con chó to ở bên phải đuổi theo,cháu đưa chân phải lên để không bị cắn nhưng không hề biết bên trái cũng có một con chó khác và bị nó cắn ở bắp đùi. Về nhà thấy có vết bầm tím nhưng không chảy máu, có một vết xước nhỏ và cháu đã rửa chân khi về tới nhà và hái lá ớt chà vô. Bác sĩ cho cháu hỏi nếu cháu bị chó cắn không chảy máu thì có nên tiêm ngừa lần nữa không?
    31/08/2019 08:46 Bệnh dại
  • bi cho can chay mau thi nen xu tri ra sao

    Bị chó cắn chảy máu thì nên xử trí ra sao?

    Chào bác sĩ, tôi vừa bị chó cắn. Vết thương bị lủng 2 lỗ nhỏ chảy máu, một lúc sau thì ngưng chảy nhưng vẫn bị rỉ mủ vàng với 1 vệt xước lại bầm tím sưng nhẹ xung quanh. Nếu vậy thì có cần phải đi chích ngừa phòng dại không ạ? Còn vết bầm sưng thì mình có nên lăn đá cho khỏi sưng không ạ? Cảm ơn bác sĩ.
    27/08/2019 13:34 Bệnh dại